Giao hàng tận nơi Hỗ trợ chọn cây Kiểm tra cây trước khi nhận
Hotline tư vấn0916699856
♧0
Cây bon bon thai

Danh bạ cây

Cây ăn quả nhiệt đới

Cây Bòn Bon Thái

Lansium domesticum Corrêa

Bán Cây Cảnh Đẹp giới thiệu cây Bòn Bon Thái (Lansium domesticum), một dòng bòn bon nhiệt đới được trồng lấy quả nhờ chùm trái đẹp, cơm trắng trong và vị ngọt dịu khi chín. Cây phát triển khá chậm, thích khí hậu nóng ẩm và cần được che bớt nắng khi còn nhỏ. Khi bộ rễ và tán đã ổn định, cây thích hợp trồng trong vườn cây ăn quả có đất sâu và thoát nước tốt.

Tình trạngCây ăn quả nhiệt đới
Vị tríVườn cây ăn quả, sân vườn rộng, khu vườn nhiệt đới ẩm
Ánh sángCây non cần che bóng nhẹ; cây trưởng thành cần ánh sáng tốt
Chăm sócTrung bình
Kích thướcThường cao khoảng 10–15 m; cây lâu năm có thể lớn hơn tùy điều kiện trồng
Nhiệt độƯa khí hậu nhiệt đới ấm, khoảng 20–32 °C; kém chịu lạnh
Độ ẩmƯa độ ẩm cao, đất ẩm ổn định nhưng không chịu úng

Thông tin về Cây Bòn Bon Thái

Cây Bòn Bon Thái là cây gì?

Bòn Bon Thái thuộc loài Lansium domesticum Corrêa, họ Xoan (Meliaceae). Đây không phải một loài thực vật riêng mà là một dạng cây trồng của bòn bon được tuyển chọn và nhân giống tại Thái Lan. Tài liệu PROSEA ghi nhận tại Thái Lan có các nhóm langsat, duku và longkong thuộc cùng loài Lansium domesticum. Nghiên cứu của Đại học Cần Thơ cũng sử dụng trực tiếp tên “bòn bon Thái” cho cây Lansium domesticum trồng tại Cần Thơ.

Phân bố và sinh cảnh Cây Bòn Bon Thái

Cây sinh trưởng chủ yếu trong quần xã nhiệt đới ẩm. Bòn bon thích nơi có lượng mưa và độ ẩm cao, đất sâu, giàu mùn và thoát nước. Cây non chịu bóng khá tốt và thường được trồng dưới tán che trong những năm đầu.

Tình trạng bảo tồn Cây Bòn Bon Thái

Cây bòn bon Thái (hay còn gọi là bòn bon Thái Lan, thường là giống Longkong, tên khoa học: Lansium domesticum) hiện không nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và thuộc nhóm Ít quan tâm (Least Concern - LC) trong Sách Đỏ quốc tế IUCN.

Phân loại và nguồn gốc Cây Bòn Bon Thái

TaxonomyLansium domesticum CorrêaHọ Meliaceae
Tên khoa họcLansium domesticum Corrêa
Tên gọi khácBòn Bon Thái, Bòn Bon, Lòn Bon, Loòng Boong, Langsat, Lansones, Lanzones; các nhóm cây trồng tại Thái Lan gồm langsat, duku và longkong
Giới (regnum)Plantae
Bộ (ordo)Sapindales
HọMeliaceae
Chi (genus)Lansium
Loài (species)Lansium domesticum
Danh pháp hai phầnLansium domesticum Corrêa
Nguồn gốcLoài Lansium domesticum có vùng bản địa từ bán đảo Thái Lan đến miền tây và trung Malesia; Kew hiện ghi nhận Việt Nam là vùng cây đã được du nhập và trồng lâu đời

Đặc điểm hình thái Cây Bòn Bon Thái

Thân

Cây thân gỗ thường xanh, mọc tương đối thẳng. Vỏ thân màu nâu đỏ đến vàng nâu, khi già có thể xuất hiện các rãnh dọc. Hoa và quả thường mọc trực tiếp trên thân hoặc các cành già.

Lá

Lá kép lông chim, thường dài khoảng 20–50 cm và có 5–7 lá chét. Lá chét khá dày, hình bầu dục đến thuôn dài, mặt trên xanh đậm và bóng, mặt dưới nhạt hơn, các gân phụ khá rõ.

Rễ

Hệ rễ tương đối nông và cần môi trường đất luôn có độ ẩm ổn định. PROSEA lưu ý cây phụ thuộc nhiều vào lớp mùn phủ bảo vệ rễ gần mặt đất. Vì vậy nên phủ hữu cơ quanh gốc và tránh làm đất sâu gây tổn thương rễ.

Cành

Cây phân nhiều cành tạo tán khá rậm. Các cành già là vị trí quan trọng mang hoa và quả, vì vậy khi cắt tỉa không nên loại bỏ quá nhiều cành lâu năm khỏe mạnh.

Hoa

Hoa nhỏ màu trắng đến vàng nhạt, mọc thành cụm dài trên thân hoặc cành già. Nghiên cứu của Đại học Cần Thơ cho thấy ở bòn bon Thái, từ khi mầm hoa tiếp tục phát triển đến lúc nở khoảng 28 ngày và thời gian hoa nở kéo dài khoảng 8 ngày.

Quả

Quả mọc thành chùm, hình tròn đến gần tròn, khi chín thường có vỏ màu vàng nhạt đến vàng rơm. Thịt quả màu trắng trong hoặc trắng đục, chia thành khoảng 5–6 múi, mọng nước và có vị từ hơi chua đến ngọt. Một số múi có hạt lớn vị đắng, trong khi một số múi có hạt lép hoặc gần như không có hạt.

Sinh trưởng

Tốc độ sinh trưởng

Chậm đến trung bình

Công dụng và vị trí trồng Cây Bòn Bon Thái

Công dụng và giá trị

Bòn Bon Thái được trồng chủ yếu để lấy quả ăn tươi. Phần cơm trắng mọng nước có vị chua ngọt và được ưa chuộng tại nhiều nước Đông Nam Á. PROSEA ghi nhận quả Lansium domesticum gần như luôn được dùng ăn tươi, ngoài ra quả ít hạt có thể được bảo quản trong siro. Nếu muốn so sánh với một dòng khác, có thể xem thêm cây Bòn Bon Đỏ trên Bán Cây Cảnh Đẹp. Các công dụng dân gian từ vỏ và hạt không nên được hiểu là hướng dẫn tự chữa bệnh.

Gợi ý vị trí đặt Cây Bòn Bon Thái

Vườn cây ăn quả có đất sâu và thoát nước tốtSân vườn rộng có thể che bóng cho cây nonKhu vườn nhiệt đới ẩm, tránh nơi ngập nước kéo dài

Cách chăm sóc Cây Bòn Bon Thái

Cách chăm sóc chuẩn vườn

Tưới nước và độ ẩm

Bòn Bon Thái cần độ ẩm đất khá ổn định, đặc biệt khi còn nhỏ và trong thời kỳ ra hoa, nuôi quả. Nên tưới khi lớp đất mặt bắt đầu se khô nhưng không để đất khô sâu. Đại học Cần Thơ ghi nhận nếu thiếu nước sau khi mầm hoa xuất hiện, mầm có thể đi vào trạng thái tạm ngừng phát triển cho đến khi gặp mưa hoặc được cung cấp nước trở lại.

Ánh sáng

Cây non chịu bóng tốt và PROSEA khuyến nghị duy trì bóng che trong khoảng 2–3 năm đầu rồi giảm dần. Khi cây trưởng thành, tán cần nhận nhiều ánh sáng hơn để hỗ trợ sinh trưởng và ra quả. Có thể tham khảo thêm bài cách trồng cây bòn bon để bố trí bóng che và vị trí trồng phù hợp.

Đất trồng và giá thể

Cây thích đất sâu, giàu hữu cơ, giữ ẩm nhưng thoát nước tốt. Đất thịt nhẹ hoặc đất pha cát có nhiều mùn khá phù hợp. Không nên trồng ở nơi nước ngầm quá sát mặt đất hoặc vùng thường xuyên bị ngập. Một lớp lá mục hoặc vật liệu hữu cơ phủ quanh gốc giúp duy trì độ ẩm và bảo vệ hệ rễ nông.

Phân bón

Cây non có thể được bổ sung phân hữu cơ hoai mục và phân cân đối theo từng đợt nhẹ để hỗ trợ phát triển rễ, thân và tán. Khi cây bước vào thời kỳ mang quả, nên duy trì dinh dưỡng cân đối thay vì bón quá nhiều đạm. Phân nên được rải quanh vùng tán và tránh bón đậm sát gốc.

Cắt tỉa

Nên tạo tán thông thoáng bằng cách loại bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành quá thấp và những nhánh giao nhau. Không nên cắt mạnh toàn bộ cành già khỏe vì hoa và quả của bòn bon thường phát sinh trực tiếp trên thân và các cành lâu năm.

Cách nhân giống

Có thể nhân giống bằng hạt hoặc ghép. PROSEA ghi nhận cây gieo hạt thường cho quả khá muộn, thông thường khoảng 10–15 năm, dù cây chăm sóc tốt có thể sớm hơn. Cây ghép Longkong tại Thái Lan có thể bắt đầu mang quả khoảng 5–6 năm. Nghiên cứu tại Cần Thơ cũng sử dụng bòn bon Thái ghép trên gốc bòn bon Ta, cho thấy ghép là phương pháp thực tế để duy trì đặc tính giống.

Sâu bệnh thường gặp

Cây có thể gặp rệp sáp, sâu ăn lá, sâu đục quả và một số bệnh nấm trong điều kiện tán quá rậm hoặc vườn ẩm bí. Rụng quả non cũng là hiện tượng sinh lý đáng chú ý. Nghiên cứu của Đại học Cần Thơ ghi nhận hai đợt rụng quả rõ sau khi đậu, vì vậy cần duy trì nước, dinh dưỡng và sức khỏe tán ổn định trong giai đoạn phát triển quả.

Độc tính và lưu ý an toàn

Phần cơm trắng của quả chín được sử dụng rộng rãi làm thực phẩm. Hạt có vị đắng và không nên nhai hoặc tự sử dụng như thuốc. Vỏ và hạt chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng an toàn để tự dùng điều trị bệnh. Trẻ nhỏ nên được hướng dẫn bỏ hạt khi ăn.

Câu hỏi thường gặp Cây Bòn Bon Thái

Tên khoa học đúng của cây Bòn Bon Thái là gì?

Tên khoa học là Lansium domesticum Corrêa, thuộc họ Meliaceae. Bòn Bon Thái không được xem là một loài riêng. Nghiên cứu của Đại học Cần Thơ sử dụng trực tiếp tên Bòn Bon Thái cho Lansium domesticum, trong khi PROSEA ghi nhận các dạng trồng tại Thái Lan gồm langsat, duku và longkong.

Bòn Bon Thái có phải Longkong không?

Longkong là một trong các dạng cây trồng nổi tiếng của Lansium domesticum tại Thái Lan. Tuy nhiên tên thương mại “Bòn Bon Thái” ở Việt Nam có thể được dùng rộng hơn cho cây giống nhập hoặc tuyển chọn từ Thái Lan. Vì vậy không nên khẳng định mọi cây bán dưới tên Bòn Bon Thái đều là đúng một cultivar Longkong nếu nhà vườn chưa có hồ sơ giống cụ thể.

Bòn Bon Thái ghép bao lâu thì có quả?

Không nên cam kết một mốc cố định như 3–4 năm cho mọi cây. PROSEA ghi nhận bòn bon gieo hạt thường cho quả sau khoảng 10–15 năm, trong khi cây Longkong ghép tại Thái Lan có thể bắt đầu mang quả khoảng 5–6 năm. Thời gian thực tế còn phụ thuộc tuổi mắt ghép, gốc ghép, khí hậu, đất và chế độ chăm sóc.

Cây Bòn Bon Thái có cần che nắng khi mới trồng không?

Có. Cây non của Lansium domesticum chịu bóng và PROSEA khuyến nghị giữ bóng che trong khoảng 2–3 năm đầu rồi giảm dần. Trồng cây con ngay ngoài nắng gắt có thể khiến lá cháy và cây mất nước nhanh. Khi cây lớn, tán và bộ rễ đã ổn định thì nhu cầu ánh sáng tăng lên.

Quả Bòn Bon Thái từ khi đậu đến chín mất bao lâu?

Nghiên cứu tại Đại học Cần Thơ ghi nhận quả Bòn Bon Thái phát triển chậm trong khoảng 30 ngày đầu, tăng nhanh từ 30–90 ngày và bước vào giai đoạn trưởng thành, chín khoảng 109,7 ngày sau khi đậu quả. Đây là số liệu từ điều kiện nghiên cứu cụ thể tại Cần Thơ, nên thời gian thực tế có thể thay đổi theo khí hậu và chăm sóc.

Nguồn tham khảo

  • Bán Cây Cảnh Đẹp – Cây Bòn Bon Thái: https://bancaycanhdep.com/cay-bon-bon-thai/
  • Bán Cây Cảnh Đẹp – Cây Bòn Bon Đỏ: https://bancaycanhdep.com/cay-bon-bon-do/
  • Bán Cây Cảnh Đẹp – Cách trồng cây bòn bon: https://bancaycanhdep.com/cach-trong-cay-bon-bon/
  • Plants of the World Online – Lansium domesticum Corrêa: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:578879-1
  • Plant Resources of South-East Asia – Lansium domesticum: https://plantuse.plantnet.org/en/Lansium_domesticum_%28PROSEA%29
  • Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ – Đặc tính sinh học sự ra hoa và sự phát triển trái Bòn Bon Ta và Bòn Bon Thái: https://ctujsvn.ctu.edu.vn/index.php/ctujsvn/article/view/859