Danh bạ cây
Cây ăn quả ôn đới đến cận nhiệtCây Hồng
Diospyros kaki Thunb.
Bán Cây Cảnh Đẹp giới thiệu cây Hồng (Diospyros kaki), một cây ăn quả rụng lá quen thuộc với những trái vàng cam đến đỏ cam nổi bật trên cành khi chín. Tùy giống, quả có thể mềm ngọt hoặc giòn, ít chát sau khi trưởng thành. Cây thích nhiều nắng, đất sâu và thoát nước tốt, phù hợp hơn với vùng có mùa lạnh hoặc khí hậu tương đối mát.
Thông tin về Cây Hồng
Cây Hồng là cây gì?
Cây Hồng trên trang Bán Cây Cảnh Đẹp được xác định là Diospyros kaki Thunb., thuộc họ Thị (Ebenaceae). Kew hiện công nhận đây là tên khoa học hợp lệ và ghi nhận Việt Nam nằm trong vùng phân bố bản địa của loài. Đây là cây gỗ rụng lá, lá đơn mọc so le, hoa nhỏ và quả mọng lớn có đài tồn tại rõ ở cuống. Các giống trồng phổ biến gồm nhóm hồng chát như Hachiya và nhóm hồng không chát như Fuyu.
Phân bố và sinh cảnh Cây Hồng
Kew ghi nhận loài sinh trưởng chủ yếu trong quần xã ôn đới. Khi được trồng lấy quả, Hồng thích vị trí nhiều nắng, đất sâu, màu mỡ và thoát nước tốt, đồng thời phù hợp hơn với những nơi có mùa đông hoặc giai đoạn nhiệt độ thấp rõ rệt.
Tình trạng bảo tồn Cây Hồng
Cây hồng (tên khoa học: Diospyros kaki, hay còn gọi là hồng phương Đông, hồng Nhật Bản) hiện không nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và được xếp vào nhóm Ít quan tâm (Least Concern - LC) theo Sách Đỏ quốc tế IUCN.
Phân loại và nguồn gốc Cây Hồng
Đặc điểm hình thái Cây Hồng
Thân
Cây gỗ rụng lá, thân tương đối thẳng khi còn trẻ và phân nhiều cành khi trưởng thành. Vỏ cây già màu xám nâu đến nâu sẫm, thường nứt thành những ô hoặc rãnh khá rõ.
Lá
Lá đơn mọc so le, hình trứng đến bầu dục, thường dài khoảng 6–18 cm. Mặt trên xanh đậm và bóng, mặt dưới nhạt màu hơn, đôi khi có lớp lông mịn; trước khi rụng lá có thể chuyển vàng, cam hoặc đỏ tùy điều kiện.
Rễ
Hệ rễ phát triển tốt trong đất sâu, thoáng và thoát nước. Cây không thích đất sũng kéo dài. Khi sử dụng cây ghép, đặc tính sinh trưởng của bộ rễ và khả năng thích nghi còn phụ thuộc vào loại gốc ghép.
Cành
Cành phân khá rộng tạo tán tròn đến tán mở. Cành mang quả cần đủ ánh sáng để hình thành mầm hoa và nuôi quả tốt. Cây có thể phát sinh chồi từ gốc hoặc rễ; các chồi không cần thiết nên được loại bỏ.
Hoa
Hoa nhỏ, hình chuông đến gần hình urn, màu vàng nhạt hoặc kem. Tùy giống và cây, hoa đực và hoa cái có thể xuất hiện trên các cây khác nhau hoặc cùng một cây. Hoa cái thường mọc đơn, có đài 4 thùy rõ và phát triển thành quả sau khi thụ phấn hoặc ở một số giống có thể đậu quả không hạt.
Quả
Quả mọng lớn, hình tròn, dẹt hoặc hơi thuôn tùy giống, khi chín chuyển vàng cam đến đỏ cam. Đài hoa tồn tại rõ ở cuống. Một số giống như Hachiya có nhiều tannin nên rất chát khi chưa chín mềm, trong khi Fuyu thuộc nhóm ít hoặc không chát và có thể ăn khi quả còn giòn.
Sinh trưởng
Tốc độ sinh trưởng
Trung bình
Công dụng và phong thủy Cây Hồng
Công dụng và giá trị
Cây Hồng được trồng chủ yếu để lấy quả ăn tươi, làm hồng sấy, hồng treo gió, mứt và nhiều món tráng miệng. Quả chín giàu carbohydrate, chất xơ và các sắc tố carotenoid. Ngoài giá trị thực phẩm, cây còn có tán đẹp và màu quả nổi bật vào mùa thu. Nếu quan tâm những cây ăn quả phù hợp vùng khí hậu mát, có thể xem thêm cây Mơ Rừng và cây Cherry trên Bán Cây Cảnh Đẹp.
Ý nghĩa phong thủy Cây Hồng
Trong cách diễn giải phong thủy cây cảnh, tán lá xanh thường được liên hệ với hành Mộc, còn sắc vàng cam đến đỏ của quả có thể được liên hệ với hành Hỏa. Hình ảnh cây sai quả thường được dân gian gợi với ý nghĩa đủ đầy và thành quả sau thời gian chăm sóc. Người mệnh Mộc và Hỏa có thể tham khảo. Đây là quan niệm văn hóa, không phải đặc tính khoa học của cây.
- Mệnh hợp: Mộc, Hỏa
- Hướng phù hợp: Đông, Nam, Đông Nam
- Năm sinh hợp trồng: 1948, 1949, 1950, 1951, 1956, 1957, 1958, 1959, 1964, 1965, 1972, 1973, 1978, 1979, 1980, 1981, 1986, 1987, 1988, 1989, 1994, 1995, 2002, 2003, 2008, 2009, 2010, 2011
Gợi ý vị trí đặt cây
Vườn cây ăn quả tại vùng khí hậu mátSân vườn có nhiều nắng và đất thoát nước tốtKhuôn viên hoặc vườn nghỉ dưỡng ở vùng caoCách chăm sóc Cây Hồng
Cách chăm sóc chuẩn vườn
Tưới nước và độ ẩm
Cây Hồng thích đất có độ ẩm vừa và tương đối ổn định, đặc biệt khi cây đang ra hoa và nuôi quả. Nên tưới sâu rồi để lớp đất mặt se nhẹ trước lần tưới tiếp theo. Tránh để đất sũng nước kéo dài vì bộ rễ dễ suy. Cây mới trồng cần được tưới đều hơn cây đã ổn định ngoài đất.
Ánh sáng
RHS khuyến nghị trồng Diospyros kaki ở vị trí nắng đầy đủ. Ánh sáng tốt giúp cây tạo cành khỏe, tăng khả năng ra hoa và cải thiện màu sắc, độ ngọt của quả. Những nơi bị che bóng quá nhiều thường khiến cây phát triển cành lá nhưng khả năng đậu và chín quả kém hơn.
Đất trồng và giá thể
Cây thích đất sâu, màu mỡ, giữ ẩm vừa nhưng thoát nước tốt. RHS ghi nhận đất thịt là lựa chọn phù hợp và cây có thể thích nghi với pH từ chua đến kiềm nếu hệ thống thoát nước tốt. Có thể bổ sung hữu cơ hoai mục và phủ gốc để duy trì độ ẩm, nhưng không nên phủ vật liệu sát cổ thân.
Phân bón
Cây non có thể được bổ sung phân hữu cơ hoai và phân cân đối với lượng vừa phải để xây dựng bộ khung. Khi cây đã cho quả, nên tránh bón quá nhiều đạm vì dễ làm cành lá phát triển mạnh nhưng giảm chất lượng hoa và quả. Có thể chia phân thành các đợt trước sinh trưởng, sau đậu quả và sau thu hoạch tùy tình trạng cây.
Cắt tỉa
Hồng không đòi hỏi cắt tỉa nặng hàng năm. North Carolina Extension ghi nhận cây có thể sinh chồi rễ và các chồi này nên được loại bỏ nếu không muốn cây mọc thành bụi. Nên giữ bộ cành khung khỏe, loại bỏ cành chết, cành giao nhau và cành sâu bệnh để tán thông thoáng và nhận đủ ánh sáng.
Cách nhân giống
Có thể nhân giống bằng hạt hoặc ghép, nhưng cây ăn quả thương mại nên dùng cây ghép để giữ đúng đặc tính giống và rút ngắn thời gian chờ quả. Cây gieo hạt có thể khác cây mẹ về độ chát, kích thước và chất lượng quả. Khi mua giống nên xác định rõ tên giống như Fuyu, Hachiya hoặc dòng hồng địa phương cụ thể.
Sâu bệnh thường gặp
Cây nhìn chung không có quá nhiều sâu bệnh nghiêm trọng nhưng có thể gặp rệp sáp, rệp vảy và bệnh đốm lá. North Carolina Extension cũng lưu ý quả rụng có thể gây bẩn khu vực bên dưới tán. Ở nơi khí hậu không đủ lạnh, vấn đề lớn hơn thường là cây ra hoa không ổn định hoặc đậu quả kém dù cây vẫn phát triển lá tốt.
Độc tính và lưu ý an toàn
Quả Hồng chín là thực phẩm phổ biến, nhưng các giống hồng chát chứa nhiều tannin khi còn xanh hoặc chưa đủ chín nên có vị se rất mạnh. Không nên ăn lượng lớn quả chát chưa xử lý. Với người có vấn đề tiêu hóa hoặc có tiền sử bezoar dạ dày, nên thận trọng với việc ăn quá nhiều hồng giàu tannin và chất xơ. Hạt không phải phần thực phẩm thông thường và nên bỏ khi ăn.
Câu hỏi thường gặp Cây Hồng
Tên khoa học đúng của cây Hồng là gì?
Tên khoa học hiện được Kew chấp nhận là Diospyros kaki Thunb., thuộc họ Ebenaceae. Một số tên cũ như Embryopteris kaki hoặc Diospyros chinensis từng xuất hiện trong tài liệu nhưng không phải tên chính hiện nay. Kew cũng ghi nhận Việt Nam nằm trong phạm vi phân bố bản địa tự nhiên của Diospyros kaki.
Hồng giòn Fuyu và hồng mềm Hachiya có phải cùng một loài không?
Có. Fuyu và Hachiya đều là các giống thuộc Diospyros kaki nhưng khác đặc tính quả. Fuyu thuộc nhóm không chát hoặc mất chát sớm nên có thể ăn khi quả còn chắc, giòn. Hachiya thuộc nhóm chát mạnh, cần để quả chín rất mềm hoặc xử lý khử chát trước khi ăn để giảm lượng tannin hòa tan.
Cây Hồng có phải cây bản địa Việt Nam không?
Có. Plants of the World Online hiện ghi nhận Diospyros kaki có vùng bản địa từ Assam qua miền trung và miền nam Trung Quốc đến Việt Nam và Đài Loan. Điều này khác với quan niệm phổ biến cho rằng cây chỉ có nguồn gốc Nhật Bản. Nhật Bản là nơi có truyền thống trồng và tuyển chọn rất nhiều giống hồng nổi tiếng.
Quả Hồng xanh hoặc còn chát có ăn được không?
Không nên ăn nhiều khi quả còn chát mạnh. Vị chát đến từ tannin hòa tan trong phần thịt quả. Các giống chát như Hachiya thường cần chín mềm hoàn toàn hoặc được xử lý khử chát trước khi ăn. Ăn lượng lớn hồng chát, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, có thể gây khó chịu và không phải cách sử dụng được khuyến khích.
Cây Hồng có trồng tốt ở miền Nam nóng quanh năm không?
Khả năng thành công phụ thuộc rất nhiều vào giống. Diospyros kaki là cây của quần xã ôn đới và nhiều giống cần một lượng lạnh nhất định trong mùa đông để ra hoa ổn định. Vì vậy vùng cao hoặc nơi có mùa mát rõ thường thuận lợi hơn. Nếu trồng ở vùng nóng quanh năm nên chọn giống có nhu cầu lạnh thấp và xác nhận nguồn cây giống trước khi trồng.
Nguồn tham khảo
- Bán Cây Cảnh Đẹp – Cây Hồng: https://bancaycanhdep.com/cay-hong/
- Bán Cây Cảnh Đẹp – Cây Mơ Rừng: https://bancaycanhdep.com/cay-mo-rung/
- Bán Cây Cảnh Đẹp – Cây Cherry: https://bancaycanhdep.com/cay-cherry/
- Plants of the World Online – Diospyros kaki Thunb.: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:322553-1
- Plants of the World Online – Diospyros kaki, General Information và IUCN category: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:322553-1/general-information
- IUCN Red List – Diospyros kaki: https://www.iucnredlist.org/species/173538/197891373
- Royal Horticultural Society – Diospyros kaki: https://www.rhs.org.uk/plants/5919/diospyros-kaki-f/details
- North Carolina Extension – Diospyros kaki: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/diospyros-kaki/
