Danh bạ cây
Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, vừa làm cảnh vừa có giá trị dược liệu truyền thốngCây Ngũ Trảo
Vitex negundo L.
giới thiệu cây Ngũ trảo (Vitex negundo), một loài cây bụi thơm có lá kép xòe như bàn tay và những chùm hoa tím dịu vào mùa nở. Cây khá khỏe, ưa nắng, dễ tạo bụi và có thể trồng làm hàng rào hoặc điểm xanh trong sân vườn. Ngũ trảo đồng thời là cây có lịch sử sử dụng lâu đời trong y học truyền thống châu Á.
Thông tin về Cây Ngũ Trảo
Cây Ngũ Trảo là cây gì?
Ngũ trảo là cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ có tên khoa học được chấp nhận là Vitex negundo L., thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Cây thường có lá kép chân vịt gồm 3–7 lá chét, cành non phủ lông xám và cụm hoa dạng chùy ở đầu cành. Cụm từ Folium Viticis negundo được dùng trong ngữ cảnh dược liệu để chỉ phần lá; tên khoa học của loài cây là Vitex negundo L.
Phân bố và sinh cảnh Cây Ngũ Trảo
Sinh trưởng trong vùng nhiệt đới khô theo mùa; có thể gặp ở rừng thứ sinh, bụi cây trên sườn núi, ven đường, đất hoang và những nơi thoáng sáng.
Tình trạng bảo tồn Cây Ngũ Trảo
Không, cây Ngũ Trảo (Vitex negundo L.) không nằm trong danh sách bảo tồn nguy cấp nào cả.
Phân loại và nguồn gốc Cây Ngũ Trảo
Đặc điểm hình thái Cây Ngũ Trảo
Thân
Cây dạng bụi hoặc cây gỗ nhỏ. Thân già hóa gỗ, vỏ thường nâu đỏ đến nâu; cành non có tiết diện hơi vuông và thường phủ lớp lông mịn màu xám trắng.
Lá
Lá mọc đối, dạng lá kép chân vịt, thường gồm 3–7 lá chét. Lá chét giữa lớn hơn, hình mác đến elip hẹp, đầu nhọn, mép nguyên đến có răng cưa; mặt trên xanh, mặt dưới thường phủ lông trắng xám. Lá có mùi thơm rõ khi vò.
Rễ
Hệ rễ của cây bụi gỗ phát triển khỏe trong đất thoát nước và giúp cây thích nghi với những giai đoạn khô ngắn sau khi đã ổn định. Không nên để vùng rễ ngập úng kéo dài.
Cành
Cây phân nhiều cành tạo dáng bụi mở. Cành non thường phủ lông xám trắng, có thể hơi vuông và mang các lá mọc đối; cây chịu cắt tỉa tốt và dễ bật chồi mới trên phần gỗ trẻ.
Hoa
Hoa nhỏ, thơm nhẹ, màu trắng, tím đến xanh tím, tập hợp thành cụm chùy ở đầu cành. Cụm hoa có thể dài khoảng 6–25 cm; hoa có tràng 5 thùy và thường xuất hiện nhiều trên phần cành non.
Quả
Quả thuộc dạng quả hạch nhỏ, hình gần cầu đến hình trứng. Khi chín quả chuyển màu tím sẫm đến đen; đài hoa tồn tại ôm một phần quả.
Sinh trưởng
Tốc độ sinh trưởng
Nhanh
Công dụng và phong thủy Cây Ngũ Trảo
Công dụng và giá trị
Ngũ trảo có thể trồng làm cây bụi cảnh, hàng rào, cây điểm nhấn hoặc trồng thành cụm trong sân vườn. Kew ghi nhận loài được trồng cho cả mục đích làm cảnh và làm thuốc; North Carolina Extension cũng xếp cây vào các dạng sử dụng cảnh quan như hàng rào, trồng khối và cây mẫu. Nhiều hệ thống y học truyền thống sử dụng các bộ phận của cây, đặc biệt là lá, nhưng không nên tự sắc uống hoặc dùng để điều trị bệnh khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Ý nghĩa phong thủy Cây Ngũ Trảo
Vì Ngũ trảo cũng được trồng làm cây cảnh, có thể tham khảo phong thủy theo đặc điểm cây. Sắc xanh và khả năng sinh trưởng mạnh thường được liên hệ với hành Mộc, gợi cảm giác phát triển và sức sống. Dáng cây bụi khỏe, thường được trồng thành hàng rào, cũng tạo cảm giác che chắn cho không gian. Hướng Đông và Đông Nam có thể được tham khảo khi bố trí. Đây là quan niệm phong thủy dân gian, không phải tác dụng khoa học.
- Mệnh hợp: Mộc
- Hướng phù hợp: Đông, Đông Nam
- Năm sinh hợp trồng: 1950, 1951, 1958, 1959, 1972, 1973, 1980, 1981, 1988, 1989, 2002, 2003, 2010, 2011
Gợi ý vị trí đặt cây
Sân vườn có nhiều nắngHàng rào hoặc ranh giới khuôn viênLối vào, vườn dược liệu hoặc khu vực cảnh quan ngoài trờiCách chăm sóc và mua Cây Ngũ Trảo
Cách chăm sóc chuẩn vườn
Tưới nước và độ ẩm
Cây ưa đất ẩm vừa nhưng thoát nước và sau khi bén rễ có thể chịu những khoảng khô ngắn. Cây mới trồng nên được tưới đều để hình thành bộ rễ; khi đã ổn định, tưới sâu khi lớp đất phía trên khô thay vì tưới ít nhưng liên tục. Tránh để đất sũng nước kéo dài vì có thể làm rễ suy yếu.
Ánh sáng
Ngũ trảo phát triển và ra hoa tốt nhất ở nơi có nắng đầy đủ. North Carolina Extension khuyến nghị vị trí nhận khoảng 6 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày hoặc hơn. Trồng ở nơi thiếu sáng kéo dài có thể làm bụi cây thưa và giảm lượng hoa.
Đất trồng và giá thể
Cây thích đất tơi, ẩm vừa và thoát nước tốt nhưng có khả năng thích nghi với đất thịt, đất pha cát và khoảng pH khá rộng. Khi trồng cảnh quan nên tránh vùng đất bị nén chặt hoặc ngập nước lâu. Có thể bổ sung hữu cơ hoai mục để cải thiện cấu trúc đất.
Phân bón
Ngũ trảo không đòi hỏi bón phân quá nhiều. Với cây non hoặc đất nghèo, có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục hoặc phân cân đối theo liều hướng dẫn trong thời kỳ sinh trưởng. Không nên bón đạm quá mức vì dễ làm cây phát triển nhiều cành lá nhưng tán yếu và giảm độ thông thoáng.
Cắt tỉa
Cây chịu cắt tỉa khá tốt và ra hoa trên phần sinh trưởng mới. Có thể cắt thu gọn hoặc tạo bụi vào đầu giai đoạn sinh trưởng, đồng thời loại bỏ cành khô, yếu và cành giao nhau. Nếu trồng làm hàng rào, nên tỉa định kỳ để duy trì độ dày và chiều cao mong muốn.
Cách nhân giống
Có thể nhân giống bằng hạt. Hạt lấy từ quả chín cần được làm sạch rồi gieo vào giá thể thoáng, giữ ẩm vừa. Trong thực tế làm vườn, cây cũng có thể được nhân giống vô tính từ cành khỏe để giữ đặc điểm của cây mẹ, nhưng tỷ lệ thành công phụ thuộc điều kiện và kỹ thuật.
Sâu bệnh thường gặp
Cây nhìn chung khỏe và ít gặp sâu bệnh nghiêm trọng. North Carolina Extension ghi nhận đôi khi có thể gặp bệnh đốm lá hoặc thối rễ khi cây bị stress. Cần giữ tán thông thoáng, tránh úng kéo dài và cắt bỏ phần bệnh nếu xuất hiện. Ở vùng khí hậu lạnh, phần thân non cũng có thể bị tổn thương do sương giá.
Độc tính và lưu ý an toàn
Ngũ trảo có lịch sử sử dụng làm dược liệu và đã có nhiều nghiên cứu về chiết xuất của cây, nhưng không nên xem cây trồng trong vườn là thuốc có thể tự dùng tùy ý. Liều lượng, bộ phận sử dụng và cách chế biến có thể ảnh hưởng đến độ an toàn. Chưa tìm thấy nguồn độc chất học thú y đáng tin cậy trong các nguồn được kiểm tra để khẳng định cây hoàn toàn an toàn cho chó mèo, vì vậy không nên để vật nuôi ăn nhiều lá, quả hoặc hạt.
Mua Cây Ngũ Trảo ở đâu?
Bán Cây Cảnh Đẹp chuyên bán cây Ngũ Trảo Quý khách có nhu cầu mua cây ngũ trảo có thể đặt online trên website hoặc liên hệ với nhân viên chúng tôi để mua
Tư vấn theo cây thực tế
Liên hệ để chọn cây phù hợp
Gửi ảnh vị trí qua Zalo hoặc gọi trực tiếp để được tư vấn nhanh.
Câu hỏi thường gặp Cây Ngũ Trảo
Tên khoa học của cây Ngũ trảo là gì?
Tên khoa học được Kew và IPNI công nhận là Vitex negundo L., thuộc họ Lamiaceae. Cụm “Folium Viticis negundo” được dùng trong ngữ cảnh dược liệu để chỉ phần lá của Vitex negundo, không phải tên khoa học đầy đủ của cây. Loài có vùng phân bố tự nhiên rất rộng và Kew xác nhận có mặt bản địa tại Việt Nam.
Cây Ngũ trảo là cây thuốc hay cây cảnh?
Cây có cả hai công năng. Kew ghi nhận Vitex negundo được trồng cho mục đích làm cảnh và làm thuốc, còn North Carolina Extension xếp cây vào các dạng sử dụng cảnh quan như hàng rào, trồng khối và cây điểm nhấn. Vì vậy trong danh bạ này cây vẫn có dữ liệu phong thủy và bộ lọc cảnh quan, đồng thời phần dược liệu chỉ được trình bày ở mức tham khảo.
Cây Ngũ trảo nên trồng ở đâu?
Cây hợp nhất với sân vườn có nhiều nắng, hàng rào, lối vào hoặc khuôn viên rộng. Cây có thể cao vài mét, phân nhiều nhánh và ra hoa trên cành mới nên cần không gian ngoài trời thay vì phòng kín. Đất nên thoát nước tốt; sau khi cây bén rễ, việc chăm sóc tương đối đơn giản.
Có thể tự dùng lá Ngũ trảo làm thuốc không?
Không nên tự sử dụng chỉ dựa trên kinh nghiệm truyền miệng. Vitex negundo có lịch sử lâu đời trong y học truyền thống và WHO Western Pacific có lưu trữ chuyên khảo nghiên cứu về Lagundi, nhưng việc sử dụng dược liệu cần đúng bộ phận, liều lượng và đối tượng. Nếu dùng với mục đích điều trị, nên tham khảo người có chuyên môn y tế hoặc dược liệu.
Cây Ngũ trảo hợp mệnh nào theo phong thủy?
Vì Ngũ trảo cũng được dùng làm cây cảnh và có màu xanh chủ đạo, theo cách quy ước phong thủy dân gian cây có thể được liên hệ với hành Mộc. Người mệnh Mộc có thể tham khảo khi lựa chọn; hướng Đông và Đông Nam thường được gắn với hành này. Đây là cách diễn giải phục vụ nhu cầu bố trí cây cảnh, không phải đặc tính khoa học hoặc tác dụng chữa bệnh.
Nguồn tham khảo
- Plants of the World Online – Vitex negundo L.: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:865894-1
- International Plant Names Index – Vitex negundo L.: https://www.ipni.org/n/865894-1
- World Flora Online – Vitex negundo L.: https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000333303
- Flora of China – Vitex negundo L.: https://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200019442
- IUCN Red List – Vitex negundo: https://www.iucnredlist.org/species/145823627/188790110
- North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox – Vitex negundo: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/vitex-negundo/
- WHO Western Pacific Regional Office – Lagundi (Vitex negundo L.) monograph: https://library.wpro.who.int/cgi-bin/koha/opac-ISBDdetail.pl?biblionumber=12708
