Danh bạ cây
Dây leo thường xanh, lá xẻ lông chimCây Trầu Bà Mayoi
Epipremnum pinnatum (L.) Engl. 'Mayoi'
Trầu Bà Mayoi là một dạng chọn lọc trang trí của loài Epipremnum pinnatum, được ưa chuộng nhờ phiến lá xanh bóng xẻ sâu hình lông chim rất lạ mắt. Trên thị trường cây cảnh Việt Nam, tên gọi Mayoi đôi khi được dùng lẫn cho vài dòng trầu bà xẻ khác, vì vậy khi mua nên đối chiếu đặc điểm lá trưởng thành xẻ thùy đều, cuống dài và khả năng leo bằng rễ khí sinh. Cây sinh trưởng nhanh, chịu bóng bán phần tốt, rất phù hợp trồng chậu leo cột trong nhà, văn phòng hoặc ban công có mái che.
Thông tin về Cây Trầu Bà Mayoi
Cây Trầu Bà Mayoi là cây gì?
Trầu Bà Mayoi là cultivar cây cảnh thuộc chi Trầu bà Epipremnum, họ Ráy Araceae, có nguồn gốc chọn lọc từ loài Epipremnum pinnatum (L.) Engl. phân bố rộng ở Đông Nam Á. Cây là dây leo thường xanh, sống bán phụ sinh, leo bám nhờ rễ khí sinh, lá non nguyên, lá già xẻ lông chim sâu, tạo hiệu ứng nhiệt đới rõ rệt.
Phân bố và sinh cảnh Cây Trầu Bà Mayoi
Trong tự nhiên loài gốc sống trong rừng mưa nhiệt đới, rừng núi thấp, bám leo trên thân cây, đá và tường ẩm; ưa nơi ẩm, thoát nước tốt, ánh sáng tán xạ dưới tán rừng
Tình trạng bảo tồn Cây Trầu Bà Mayoi
Đây là giống cây trồng thương mại nên thường không được đánh giá tình trạng bảo tồn riêng như một loài thực vật hoang dã. Cần đối chiếu tình trạng bảo tồn theo loài gốc Epipremnum pinnatum nếu xác định được. Loài gốc được dự đoán là không bị đe dọa - Predicted extinction risk: not threatened theo nguồn POWO, tuy nhiên đây là dự đoán nguy cơ tuyệt chủng, không phải phân hạng IUCN chính thức.
Phân loại và nguồn gốc Cây Trầu Bà Mayoi
Đặc điểm hình thái Cây Trầu Bà Mayoi
Thân
Thân dây leo tròn, đường kính thân trưởng thành 5-40mm, màu xanh lục bóng, lóng thân có sẹo lá nổi rõ, thường được bao bởi sợi xơ của bẹ lá cũ, có rễ khí sinh mọc ở đốt để bám giá thể
Lá
Lá đơn mọc cách, cuống dài 19-60cm, có rãnh và bẹ kéo dài tới nửa pulvinus đỉnh, phiến hình trứng đến bầu dục thuôn, 10-93cm trong tự nhiên, trong chậu thường 20-50cm, mỏng gần như màng, gốc hơi hình tim, xẻ lông chim sâu đến xẻ thùy đều, thùy rộng 1,2-6,5cm, mặt trên xanh đậm bóng, mặt dưới nhạt hơn, gân bên chính 1 mỗi thùy kèm gân phụ song song, lá non nguyên chưa xẻ
Rễ
Rễ chùm ăn nông trong giá thể kết hợp nhiều rễ khí sinh màu nâu nhạt mọc từ đốt thân, giúp leo bám và hút ẩm không khí, rễ khỏe nhưng dễ thối nếu úng nước kéo dài
Cành
Cây không tạo cành gỗ theo nghĩa thông thường. Thân chính kéo dài liên tục và phân nhánh thưa ở các đốt khi đủ ánh sáng. Các chồi mới phát triển từ nách lá hoặc gốc, tạo thành bụi leo nhờ rễ khí sinh bám cột, tường hoặc giàn.
Hoa
Cụm hoa dạng bông mo đặc trưng họ Ráy, gồm nhiều cụm mọc cùng nhau, cuống 5,5-21,5cm, mo hình thuyền màu vàng nhạt đến xanh lục, dài 7-23cm, mở gần như phẳng khi nở, bông mo trụ trắng sau chuyển xám lục, dài 8,5-25cm, hoa nhỏ 3-7mm, hiếm gặp trong điều kiện trồng trong nhà
Quả
Quả không thường được quan sát trong điều kiện trồng cảnh trong nhà. Theo mô tả thực vật học loài gốc, quả mọng màu xanh lục nhạt, chứa hạt hình thận kích thước khoảng 4,5 x 3,5mm, có vỏ ngoài cứng và vân trang trí. Cây chủ yếu được nhân giống vô tính bằng giâm cành nên ít kết quả.
Sinh trưởng
Tốc độ sinh trưởng
Nhanh, chồi mới có thể dài 30-60cm mỗi tháng trong điều kiện ấm ẩm, đủ sáng và giá thể thoáng
Hình ảnh Cây Trầu Bà Mayoi
Công dụng và phong thủy Cây Trầu Bà Mayoi
Công dụng và giá trị
Trầu Bà Mayoi được dùng chủ yếu để trang trí nội thất, tạo mảng xanh leo cột, tường xanh, ban công và văn phòng. Cây giúp không gian trông nhiệt đới, tươi mát và che khuyết điểm góc tường. Không nên xem cây là thiết bị lọc không khí chính, hiệu quả lọc trong phòng ở thực tế rất hạn chế và cần thông gió tốt.
Ý nghĩa phong thủy Cây Trầu Bà Mayoi
Theo quan niệm dân gian, trầu bà leo với lá xẻ hướng lên được cho là tượng trưng cho sự vươn lên và kết nối. Nhiều người đặt cây ở phòng khách hoặc bàn làm việc với mong muốn không gian thêm sinh động và thuận hòa. Cây có màu xanh thuộc hành Mộc, mà Thủy sinh Mộc nên được cho là hợp với người mệnh Mộc và mệnh Thủy. Đây là nội dung tham khảo, không phải căn cứ khoa học về tài lộc hay công danh chắc chắn.
- Mệnh hợp: Mộc, Thủy
- Hướng phù hợp: Đông, Đông Nam
- Năm sinh hợp trồng: 1972, 1973, 1980, 1981, 1988, 1989, 1996, 1997, 2002, 2003, 2004, 2005
Gợi ý vị trí đặt cây
Phòng khách gần cửa sổ sángBàn làm việc cạnh giá leo nhỏBan công có mái che hoặc sân vườn bán râmCách chăm sóc Cây Trầu Bà Mayoi
Cách chăm sóc chuẩn vườn
Tưới nước và độ ẩm
Tưới khi 2-3cm đất mặt khô, khoảng 1-2 lần mỗi tuần tùy mùa. Giữ giá thể ẩm vừa nhưng thoát nước nhanh, tránh đọng nước. Tăng phun sương lá khi không khí khô, giảm tưới khi trời lạnh dưới 18°C.
Ánh sáng
Ưa ánh sáng gián tiếp sáng mạnh, chịu được bán râm. Tránh nắng gắt trực tiếp buổi trưa gây cháy lá. Thiếu sáng lâu lá nhỏ lại, khoảng cách lóng dài và ít xẻ thùy.
Đất trồng và giá thể
Giá thể tơi xốp, giữ ẩm vừa, thoáng khí, pH 5,5-6,5. Gợi ý trộn xơ dừa, perlite, vỏ thông nhỏ và phân hữu cơ hoai theo tỉ lệ 3:2:2:1. Thêm trụ dớn hoặc cột leo bọc rêu để rễ khí sinh bám.
Phân bón
Bón phân lỏng NPK cân bằng hoặc phân cho kiểng lá 2-3 tuần một lần vào mùa sinh trưởng từ tháng 3 đến tháng 10. Pha loãng một nửa liều khuyến cáo. Mùa lạnh giảm còn 1 tháng một lần hoặc ngưng.
Cắt tỉa
Cắt tỉa nhẹ quanh năm để kiểm soát độ dài dây leo và loại bỏ lá vàng, lá sâu. Cắt ngay trên đốt có rễ khí sinh để kích chồi mới. Vệ sinh kéo cắt sau khi dùng.
Cách nhân giống
Nhân giống dễ bằng giâm cành. Cắt đoạn thân có 1-2 đốt kèm rễ khí sinh, giâm vào nước hoặc giá thể ẩm thoáng. Giữ ấm 22-28°C và ẩm cao, rễ mới ra sau 2-4 tuần.
Sâu bệnh thường gặp
Thường gặp vàng lá do úng nước, cháy mép lá do nắng gắt hoặc khô quá, rệp sáp, nhện đỏ và thối thân khi giá thể bí. Cần đảm bảo thoát nước, thông gió và kiểm tra mặt dưới lá định kỳ.
Độc tính và lưu ý an toàn
Cây chứa tinh thể calcium oxalate không tan có thể gây kích ứng miệng, sưng môi, buồn nôn nếu nhai nuốt. Nhựa mủ có thể gây ngứa da ở người nhạy cảm. Đặt xa tầm tay trẻ nhỏ và thú cưng, đeo găng khi cắt tỉa nhiều.
Câu hỏi thường gặp Cây Trầu Bà Mayoi
Trầu Bà Mayoi có dễ chăm không?
Rất dễ so với nhiều kiểng lá xẻ khác. Cây chịu được ánh sáng gián tiếp, bán râm và độ ẩm phòng ở, chỉ cần giá thể thoáng, tưới khi đất se khô và có cột leo để bám. Tốc độ lớn nhanh nên nhanh phủ xanh không gian.
Cây phù hợp đặt ở đâu đẹp nhất?
Đặt nơi có ánh sáng gián tiếp sáng như phòng khách gần cửa sổ, văn phòng có đèn tốt, ban công có mái che. Dùng chậu có trụ leo để lá xẻ đều và to hơn. Tránh nắng gắt trực tiếp và góc tối hoàn toàn.
Cây có độc với trẻ em và thú cưng không?
Có. Giống như các loài họ Ráy khác, cây chứa calcium oxalate có thể gây kích ứng miệng, sưng, chảy nước dãi nếu nhai nuốt. Nên đặt trên cao hoặc nơi khuất tầm với của trẻ và chó mèo, và hướng dẫn trẻ không ngắt lá cho vào miệng.
Vì sao lá Mayoi bị vàng, thối thân hoặc không xẻ?
Vàng lá và thối thân thường do tưới quá nhiều và giá thể bí nước. Lá không xẻ hoặc nhỏ lại do thiếu sáng và cây còn non. Khắc phục bằng cách giảm tưới, thay giá thể thoáng hơn, chuyển cây ra chỗ sáng hơn và cho leo cột để lá trưởng thành xẻ đẹp.
Trầu Bà Mayoi hợp mệnh nào và tuổi nào?
Theo quan niệm phong thủy dân gian, màu xanh của lá thuộc hành Mộc, mà Thủy sinh Mộc nên cây được cho là hợp với người mệnh Mộc và mệnh Thủy, hợp hướng Đông và Đông Nam để tạo cảm giác tươi mới. Các năm sinh tham khảo gồm 1972, 1973, 1980, 1981, 1988, 1989, 1996, 1997, 2002-2005. Đây là nội dung tham khảo, không đảm bảo đổi vận.
Nguồn tham khảo
- https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:87046-1
- https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000952406
- https://en.wikipedia.org/wiki/Epipremnum_pinnatum
