Danh bạ cây
Cây cảnh nội thất thân leoCây Trầu Bà
Epipremnum aureum (Linden & André) G.S.Bunting
Bán Cây Cảnh Đẹp giới thiệu cây Trầu Bà (Epipremnum aureum), một loại cây rất dễ đưa vào nhà nhờ những dây leo mềm và lá xanh hình tim điểm vàng tự nhiên. Cây có thể để rủ, cho leo cột hoặc trồng thủy sinh, hợp với phòng khách, bàn làm việc và ban công râm sáng. Chỉ cần tránh nắng gắt và đừng để đất úng lâu, cây thường phát triển khá khỏe.
Thông tin về Cây Trầu Bà
Cây Trầu Bà là cây gì?
Trầu Bà là cây thân thảo leo lâu năm có tên khoa học được chấp nhận là Epipremnum aureum (Linden & André) G.S.Bunting, thuộc họ Ráy (Araceae). Cây bám leo bằng rễ khí sinh, lá non thường hình tim và có các mảng xanh pha vàng hoặc kem; khi trưởng thành trong điều kiện leo cao, lá có thể lớn và xẻ sâu. Tại Việt Nam, tên “Trầu Bà” còn được dùng cho nhiều cây khác trong họ Ráy, nên danh bạ này xác định rõ theo Epipremnum aureum.
Phân bố và sinh cảnh Cây Trầu Bà
Loài dây leo của rừng nhiệt đới ẩm. Trong tự nhiên cây có thể bò trên mặt đất hoặc bám lên thân cây bằng rễ khí sinh; khi được leo cao và đủ ánh sáng, lá trưởng thành lớn hơn nhiều so với dạng cây non trồng chậu.
Tình trạng bảo tồn Cây Trầu Bà
Chưa tìm thấy đánh giá bảo tồn chính thức dành riêng cho loài này trong IUCN Red List và các nguồn bảo tồn được kiểm tra.
Phân loại và nguồn gốc Cây Trầu Bà
Đặc điểm hình thái Cây Trầu Bà
Thân
Thân thảo leo, mềm khi non và dài dần theo thời gian, có nhiều đốt rõ. Tại các đốt cây dễ phát sinh rễ khí sinh và chồi mới, nhờ đó vừa có thể bò, rủ xuống hoặc bám leo lên giá thể.
Lá
Lá đơn mọc so le, dạng non thường hình trứng đến hình tim, bề mặt bóng và có các mảng xanh pha vàng hoặc kem. Khi cây trưởng thành và được leo trong điều kiện thuận lợi, lá có thể rất lớn, dài tới khoảng 90 cm và xẻ sâu dần theo mép.
Rễ
Cây có cả rễ trong giá thể và nhiều rễ khí sinh mọc từ các đốt thân. Rễ khí sinh giúp cây bám vào thân cây, cột hoặc bề mặt ẩm; khi tiếp xúc với nước hay giá thể, chúng cũng có thể phát triển thành rễ hút dinh dưỡng.
Cành
Cây không tạo cành gỗ rõ như cây bụi. Các chồi bên có thể bật từ mắt ở đốt thân, đặc biệt sau khi cắt ngọn; việc bấm ngọn định kỳ giúp chậu cây dày hơn thay vì chỉ kéo dài một vài dây.
Hoa
Cụm hoa dạng bông mo đặc trưng của họ Ráy, có mo màu xanh và bông mo ở giữa. Cây trồng làm cảnh rất hiếm ra hoa; RHS ghi nhận hoa xanh chỉ xuất hiện hiếm trong điều kiện trồng.
Quả
Sau thụ phấn có thể hình thành cụm quả trên bông mo. Kew ghi nhận quả trưởng thành dạng gần lăng trụ, khoảng 1 × 0,7 cm, phần đỉnh hơi phẳng và chuyển màu đỏ cam khi chín; cây trồng nội thất gần như không gặp quả.
Sinh trưởng
Tốc độ sinh trưởng
Nhanh
Hình ảnh Cây Trầu Bà
Công dụng và phong thủy Cây Trầu Bà
Công dụng và giá trị
Trầu Bà được trồng chủ yếu làm cây nội thất, cây chậu treo, cây để bàn hoặc cho leo cột nhờ dây mềm, lá đẹp và khả năng thích nghi tốt. Cây cũng có thể trồng thủy sinh trong thời gian dài nếu được thay nước và bổ sung dinh dưỡng phù hợp. Một số nghiên cứu từng khảo sát khả năng hấp thu hợp chất trong điều kiện kiểm soát, nhưng không nên xem vài chậu Trầu Bà là thiết bị lọc không khí thay thế thông gió.
Ý nghĩa phong thủy Cây Trầu Bà
Với sắc xanh là màu chủ đạo và tập tính leo, liên tục ra chồi mới, Trầu Bà thường được liên hệ với hành Mộc trong cách diễn giải phong thủy dân gian. Cây hay được gợi ý cho không gian làm việc hoặc gia đình với ý nghĩa phát triển, bền bỉ và sinh khí. Hướng Đông và Đông Nam có thể được tham khảo khi bố trí. Đây là quan niệm phong thủy, không phải tác dụng khoa học của cây.
- Mệnh hợp: Mộc
- Hướng phù hợp: Đông, Đông Nam
- Năm sinh hợp trồng: 1950, 1951, 1958, 1959, 1972, 1973, 1980, 1981, 1988, 1989, 2002, 2003, 2010, 2011
Gợi ý vị trí đặt cây
Phòng khách hoặc văn phòng gần cửa sổ có ánh sáng tán xạChậu treo ở ban công có mái che hoặc hiên sángBàn làm việc, quầy lễ tân hoặc cột leo trong không gian nội thấtCách chăm sóc Cây Trầu Bà
Cách chăm sóc chuẩn vườn
Tưới nước và độ ẩm
Trầu Bà thích giá thể ẩm vừa nhưng không chịu được tình trạng úng lâu. Nên tưới khi lớp đất phía trên bắt đầu se khô, sau đó tưới đủ để nước thoát qua đáy chậu. Cây ở nơi ít sáng cần ít nước hơn. Nếu trồng thủy sinh, nên giữ phần thân lá trên mặt nước, thay nước định kỳ và làm sạch rễ khi xuất hiện cặn hoặc mùi bất thường.
Ánh sáng
Cây phát triển đẹp nhất ở ánh sáng gián tiếp sáng nhưng vẫn chịu được bán râm và ánh sáng thấp trong thời gian khá dài. Thiếu sáng kéo dài có thể làm cây thưa, chậm lớn và giảm các mảng vàng trên lá. Nắng trực tiếp gay gắt dễ làm cháy lá, vì vậy tại Việt Nam nên ưu tiên nắng sáng nhẹ hoặc ánh sáng đã được lọc.
Đất trồng và giá thể
Dùng giá thể tơi xốp, giàu hữu cơ vừa phải và thoát nước tốt. Có thể phối đất cây nội thất với xơ dừa đã xử lý, vỏ thông, perlite, pumice hoặc vật liệu tạo thoáng tương đương. Chậu cần có lỗ thoát nước rõ; nếu cho cây leo cột rêu, phần cột có thể giữ ẩm nhẹ để hỗ trợ rễ khí sinh bám tốt hơn.
Phân bón
Trong giai đoạn cây đang sinh trưởng có thể dùng phân cân đối dành cho cây lá với liều nhẹ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không cần bón quá đậm vì cây vốn phát triển khá nhanh. Giảm bón khi cây thiếu sáng, mới thay chậu hoặc bộ rễ có dấu hiệu suy yếu. Với cây thủy sinh, chỉ dùng dinh dưỡng phù hợp cho trồng nước và tránh pha quá đặc.
Cắt tỉa
Có thể bấm ngọn hoặc cắt ngắn các dây quá dài để giữ dáng và kích thích chồi bên. Cắt bỏ lá vàng, lá hư và đoạn thân yếu bằng kéo sạch. Các đoạn cắt có mắt khỏe có thể tận dụng để nhân giống. Khi thao tác nên tránh để nhựa cây dính vào mắt hoặc miệng vì cây có tinh thể calcium oxalate gây kích ứng.
Cách nhân giống
Trầu Bà rất dễ nhân giống bằng giâm đoạn thân có ít nhất một mắt. Có thể cắm đoạn thân vào nước cho ra rễ rồi chuyển sang đất, hoặc giâm trực tiếp trong giá thể ẩm và thoáng. Đặt cành giâm ở nơi sáng dịu, giữ ẩm vừa; sau khi rễ phát triển ổn định có thể tăng dần ánh sáng và chăm như cây trưởng thành.
Sâu bệnh thường gặp
Các vấn đề thường gặp gồm vàng lá và thối rễ do tưới quá nhiều, thân vươn dài và lá nhỏ do thiếu sáng, hoặc cháy lá khi gặp nắng trực tiếp mạnh. Cây cũng có thể bị rệp sáp, rệp vảy và nhện đỏ. Nếu lá mất màu vàng đặc trưng, nên kiểm tra ánh sáng trước khi tăng lượng phân bón.
Độc tính và lưu ý an toàn
Trầu Bà chứa tinh thể calcium oxalate không hòa tan và không nên ăn. ASPCA xác nhận Epipremnum aureum độc đối với chó và mèo; khi nhai cây có thể gây bỏng rát miệng, sưng môi hoặc lưỡi, chảy nhiều nước dãi, nôn và khó nuốt. Với trẻ nhỏ cũng nên tránh để nhai lá hoặc thân. Khi cắt tỉa, người có da nhạy cảm nên rửa tay sau khi tiếp xúc với nhựa cây.
Câu hỏi thường gặp Cây Trầu Bà
Cây Trầu Bà có tên khoa học là gì?
Với loại Trầu Bà phổ biến có lá xanh hình tim pha vàng, tên khoa học được Kew chấp nhận là Epipremnum aureum (Linden & André) G.S.Bunting, thuộc họ Araceae. Các tên Pothos aureus và Scindapsus aureus là tên đồng nghĩa cũ. Do “Trầu Bà” ở Việt Nam còn dùng cho nhiều loài khác, nên cần đối chiếu hình dạng lá và tên khoa học khi nhập dữ liệu.
Cây Trầu Bà có nguồn gốc ở đâu?
Kew hiện ghi nhận vùng bản địa của Epipremnum aureum là quần đảo Society, cụ thể Mo'orea. Nhiều tài liệu cây cảnh cũ thường ghi cây có nguồn gốc Solomon hoặc Đông Nam Á, nhưng đó không phải vùng bản địa mà Kew đang công nhận. Hiện nay cây đã được đưa đi trồng và tự nhiên hóa ở rất nhiều khu vực nhiệt đới trên thế giới.
Cây Trầu Bà trồng trong nước được không?
Có. Các đoạn thân có mắt rất dễ ra rễ trong nước nên Trầu Bà thường được trồng thủy sinh để bàn hoặc trang trí bình thủy tinh. Nên thay nước định kỳ, rửa sạch phần rễ bị nhớt và chỉ để rễ cùng một phần thân ngập nước. Nếu trồng lâu dài hoàn toàn trong nước, cây vẫn cần nguồn dinh dưỡng phù hợp chứ không chỉ thay nước.
Cây Trầu Bà có độc với chó mèo không?
Có. ASPCA xác nhận Epipremnum aureum chứa calcium oxalate không hòa tan và độc với chó, mèo. Khi nhai cây, vật nuôi có thể bị đau rát miệng, sưng môi hoặc lưỡi, chảy nước dãi, nôn và khó nuốt. Vì vậy nên treo cây cao hoặc đặt tại vị trí thú cưng khó tiếp cận nếu chúng có thói quen cắn lá.
Cây Trầu Bà hợp mệnh nào theo phong thủy?
Theo cách quy ước phong thủy dân gian, màu xanh và đặc tính sinh trưởng liên tục của Trầu Bà thường được liên hệ với hành Mộc. Người mệnh Mộc có thể tham khảo khi lựa chọn; hướng Đông và Đông Nam cũng thường được gắn với hành này. Cây còn hay được diễn giải theo ý nghĩa phát triển và tài lộc, nhưng đây là quan niệm văn hóa, không phải đặc tính khoa học.
Nguồn tham khảo
- Plants of the World Online – Epipremnum aureum (Linden & André) G.S.Bunting: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:87014-1
- North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox – Epipremnum aureum: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/epipremnum-aureum/
- Royal Horticultural Society – Epipremnum aureum: https://www.rhs.org.uk/plants/91403/epipremnum-aureum/details
- ASPCA – Golden Pothos, Epipremnum aureum: https://www.aspca.org/pet-care/aspca-poison-control/toxic-and-non-toxic-plants/golden-pothos
- Cây Xanh Hà Nội – Cây Trầu Bà, Epipremnum aureum: https://cayxanhhanoi.net/2018/09/06/cay-trau-ba.html
